tomaszowski informator tygodniowy
Ogłoszenia
Wyróżnione
UROLOG SPECJALISTA DR N. MED. K. DĄBROWSKI. USG. ...
czytaj dalej »

JERZY RATAJSKI - pediatra, neurolog dziecięcy, ...
czytaj dalej »

ZATRUDNIĘ pana (nie emeryta) ze stopniem ...
czytaj dalej »
 
Kultura

  Kino dla cesarza i króla

 






Enrico Rosenbaum (wcześniej Chil, Moszek, Henryk Rozenbaum) był przedsiębiorcą działającym we Włoszech w branży filmowej.
Urodził się w 1904 roku w Tomaszowie w wielodzietnej rodzinie żydowskiej (miał dwanaścioro rodzeństwa) Pinkusa i Sary (Zylbergbergów), właścicieli nieruchomości (kamienicy?). Polskę opuścił prawdopodobnie w 1922 roku. Osiadł u krewnych w Trieście, który po pierwszej wojnie światowej przeszedł spod panowania Austro-Węgier we władanie Włoch. Później zamieszkał w Mediolanie, gdzie stworzył od podstaw firmę Polyfoto, zajmującą się sprzedażą i instalacją sprzętu kinowego. Kino w tym czasie przeżywało rozkwit (udźwiękowienie w 1919 r.). Miał wyłączność na terenie Włoch na dystrybucję projektorów filmowych niemieckiej firmy Bayer. Odniósł sukces. Organizował pierwsze kina w Albanii, w tym w Tiranie dla króla Zogu I. Również w Etiopii wyposażył w przybytek X Muzy pałac cesarza Haile Selassie I. Wybuch II wojny światowej przerwał rozwój firmy i spowodował kłopoty dla jej właściciela (był internowany, ukrywał się).
Po wojnie Rosenbaum wrócił do branży kinowej, zakładając firmę Cine Electric. Był współtwórcą nowej techniki kinowej i filmowej systemu Totalrama o ekranie obejmującym 360 stopni (w 1962 r.). System nie przyjął się, ale ciągle uważany jest za przyszłościowy. Rosenbaum wyprzedził swoją epokę. Zmarł w 1972 roku w Mediolanie.
Po wojnie ?wuj? Enrico zajął się przyszłością siostrzeńca ocalałego z holocaustu - Zenona Neumarka. Neumark, inżynier elektryk ukończył dzięki wujowi politechnikę w Mediolanie, a po przeniesieniu się do USA studia w zakresie fizyki i elektrooptyki. Pracował dla przemysłu lotniczego i kosmicznego.
Zenona Neumarka przedstawiałem na łamach TIT, gdy polecałem czytelnikom jego wojenne wspomnienia, m.in. z getta w Tomaszowie pt. ?Jawnie w ukryciu?, wydane po polsku w 2008 roku. Ignacy Bierzyński-Burnett, też tomaszowianin żydowskiego pochodzenia, autor wojennych wspomnień ?Po śladach pamięci? wydanych w 1995 roku, poświęca kilka zdań Rosenbaumowi, u którego w Mediolanie zatrzymał się z Zenonem Neumarkiem, swoim przyjacielem przed wyjazdem do Australii.
Tekst ten powstał dzięki dr. Krzysztofowi Tomaszowi Witczakowi, profesorowi Uniwersytetu Łódzkiego, który nawiązał kontakt e-mailowy z Z. Neumarkiem i od którego uzyskał dane do biogramu E. Rosenbauma oraz fotografie rodziny Rosenbaumów, wykonaną w 1916 roku, na której przyszły przedsiębiorca kinowy stoi pierwszy od lewej w górnym rzędzie. Kobieta w białej bluzce (nad małą dziewczynką) to mama Zenona Neumarka. Można powiedzieć, że dr Witczak, autor wydanego niedawno ?Słownika biograficznego Żydów tomaszowskich?, odpowiedział na mój apel do czytelników o udostępnianie starych fotografii, na których są osoby coś znaczące dla historii, choćby tylko naszej lokalnej.


Jan Pampuch   

Artykuł ukazał się w wydaniu nr 38 (1105) z dnia 23 Września 2011r.
 
Kontakt z TIT
Tomaszów Mazowiecki - baza wiedzy Biuro ogłoszeń
ogloszenia@pajpress.com.pl

Tomaszów Mazowiecki - baza wiedzy Dział reklamy
tel: (44) 724 64 17 wew. 28

Tomaszów Mazowiecki - baza wiedzy Redakcja
tel: (44) 724 24 00
redakcja@tomaszow-tit.pl
Artykuły
Informator