tomaszowski informator tygodniowy
Ogłoszenia
Wyróżnione
SKUP AUT, kupię każde auto uszkodzone, rozbite ...
czytaj dalej »

UWAGA. DO TEJ KATEGORII OGŁOSZENIA BĘDĄ ...
czytaj dalej »

BICOM mgr. E. RUSINEK Komputerowe testowanie i ...
czytaj dalej »
 
Relacje

 Brylantowy jubileusz archiwum

 





Sześćdziesiąt lat to kawał czasu. Czasu ciekawego, bo wiele się w tym okresie zdarzyło w życiu kraju, regionu i miasta. W tym wypadku zdarzenia dotyczące tego co nam najbliższe są szczególnie ważne, ponieważ tomaszowski oddział piotrkowskiego Archiwum Państwowego, świętujący swój jubileusz, gromadzi dokumenty odzwierciedlająca naszą lokalną historię. Archiwiści są zazwyczaj ludźmi skromnymi, pracującymi w ciszy swoich placówek. Oni nie tworzą historii, oni ją gromadzą, przechowują dla następnych pokoleń. Opracowują, katalogują zbiory, służą zasobami historykom, naukowcom, a czasami ludziom ciekawym historii, nieraz tak banalnej, jak dzieje zwykłej rodziny. Podobnie było z jubileuszem. Był skromny, bez zadęcia i fanfar. 29 marca w siedzibie oddziału AP przy ul. Spalskiej 120 tomaszowscy archiwiści spotkali się z przyjaciółmi placówki, wśród których nie brakowało naukowców z uczelni wyższych, muzealników, nauczycieli, regionalistów i młodzieży. Na jubileuszowe spotkanie przygotowano kilka referatów o dziejach archiwum w Tomaszowie i o jego założycielu i wieloletnim kierowniku Włodzimierzu Rudziu. A początki były takie.
Po zakończeniu działań wojennych w 1945 roku głównym zadaniem odradzającej się archiwistyki było zabezpieczenie tego, co zostało z wojennej pożogi. Odbudowywano sieć archiwów w terenie. Władze kraju, nie bez wpływu przedwojennych archiwistów i historyków, doceniły potrzebę gromadzenia i opracowywania dokumentacji mającej wartość archiwalną. Na mocy zarządzenia ministerialnego z 1950 roku tworzono oddziały powiatowe wojewódzkich archiwów państwowych. Również w Tomaszowie powołano taką placówkę, która obejmowała swoim działaniem powiat brzeziński i miasto Tomaszów, który był miastem wydzielonym z powiatu. W 1952 roku rozszerzono jego zakres terytorialny o powiat rawski. Kolejne zmiany podziału administracyjnego kraju zmieniały status i nazwę tomaszowskiej placówki. Obecnie jest to Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim, oddział w Tomaszowie Mazowieckim. Od początku istnienia tomaszowskiego archiwum jego historia związana jest z Włodzimierzem Rudziem. To on organizował placówkę i kierował nią wiele lat.
Włodzimierz Rudź (na zdjęciu) urodził się w 1925 roku w Radoszkowiczach koło Mołodeczna w ówczesnym województwie wileńskim (obecnie Białoruś), był synem Stefana - oficera rezerwy WP i nauczyciela. W roku 1930 Rudziowie, Marianna (matka), Włodzimierz i Wiera (siostra) osiedli w Tomaszowie. Tu Rudź ukończył szkołę podstawową. Działał w ZHP. W czasie okupacji niemieckiej był zmuszony podjąć pracę, by utrzymywać rodzinę. W 1942 roku Niemcy wywieźli go na roboty przymusowe. Pracował na terenach wschodnich, w Niemczech oraz w Jugosławii, gdzie podjął współpracę z partyzantami. Potem znowu były Niemcy, gdzie zastał go koniec wojny. W czerwcu 1945 roku wrócił do Tomaszowa. Podjął pracę jako robotnik w Zarządzie Miejskim. Powołany do wojska służył w Marynarce Wojennej, a po zakończeniu służby dalej pracował w ZM jako urzędnik. We wrześniu 1950 roku powierzono mu organizację archiwum w Tomaszowie. Pomagał też przy tworzeniu podobnych placówek w Opocznie i Końskich. Podnosił kwalifikacje w dziedzinie archiwistyki i administracji. Był niestrudzony w gromadzeniu i ratowaniu akt. Przez cały czas kierowania tomaszowskim archiwum borykał się z brakiem właściwego dla tego typu instytucji lokalu. Przez wiele lat były to sutereny w różnych miejscach. Ciasnota, nieodpowiednie dla akt warunki klimatyczne, były stałą jego troską. Prowadził również owocną pracę popularyzatorską w postaci wydawnictw i publikacji prasowych, organizował wystawy, wygłaszał odczyty. Był współautorem monografii miasta wydanej na 150-lecie uzyskania praw miejskich Tomaszowa. Współorganizował w 1954 roku Koło Polskiego Towarzystwa Historycznego. Jego publikacje, choć wydawane w skromnej szacie edytorskiej, do dzisiaj dobrze służą interesującym się historią. Bibliografia jego publikacji zawiera 146 pozycji. Na emeryturę przeszedł w 1991 roku. Rok później oddział otrzymał nową, godną siedzibę, spełniającą wymagane warunki. Na emeryturze ciągle był aktywny w popularyzacji wiedzy historycznej i wielce pomocny w pracy swoich następców. Zmarł po długiej chorobie 8 czerwca 2002 roku. Był wyróżniony wieloma odznaczeniami państwowymi, resortowymi i organizacyjnymi. Tyle w skrócie o założycielu archiwum.
Dzień dzisiejszy placówki, którą obecnie kieruje dr Andrzej Wróbel, to, mówiąc w uproszczeniu, 2 tys. metrów akt (tak się liczy zasoby archiwalne). Dla tomaszowian najważniejsze są zbiory dotyczące naszego miasta, ale zasoby oddziału wychodzą poza nasz teren i dotyczą Opoczna oraz Brzezin. Tomaszowski oddział Archiwum Państwowego nie tylko gromadzi akta, ale także prowadzi szeroką działalność popularyzatorską, wydawniczą, wystawienniczą i najważniejszą - naukową. W czasie jubileuszowego spotkania o pracy archiwum i archiwistów mówił jego kierownik A. Wróbel oraz dyrektor Archiwum Państwowego w Piotrkowie dr Tomasz Matuszak. O Włodzimierzu Rudziu mówili Zofia Zielińska, autorka wydanego zarysu jego biografii oraz Jerzy Wojniłowicz, autor biogramu archiwisty w Tomaszowskim Słowniku Biograficznym (z obu tych źródeł korzystałem przy pisaniu tego tekstu). Z okazji jubileuszu w holu oddziału urządzono wystawę poświęconą W. Rudziowi, odsłonięto też skromną tablicę upamiętniającą go. Był też czas na osobiste wspomnienia o nim jego współpracowników i znajomych. Nie brakło w nich anegdot dotyczących byłego kierownika archiwum. Na spotkaniu zrodził się pomysł, by wydać drukiem jego dorobek popularyzatorski, rozproszony w broszurach i prasowych publikacjach. Takie wydawnictwo służyłoby przez wiele lat kolejnym pokoleniom ludzi interesujących się historią naszej małej ojczyzny.


Jan Pampuch   

Artykuł ukazał się w wydaniu nr 13 (1080) z dnia 1 Kwietnia 2011r.
 
Kontakt z TIT
Tomaszów Mazowiecki - baza wiedzy Biuro ogłoszeń
ogloszenia@pajpress.com.pl

Tomaszów Mazowiecki - baza wiedzy Dział reklamy
tel: (44) 724 64 17 wew. 28

Tomaszów Mazowiecki - baza wiedzy Redakcja
tel: (44) 724 24 00
redakcja@tomaszow-tit.pl
Artykuły
Informator