tomaszowski informator tygodniowy
Ogłoszenia
Wyróżnione
PRYWATNY gabinet ginekologiczno-położniczy KAMILA ...
czytaj dalej »

OSUSZACZE - wynajem, usuwanie wilgoci, tel. ...
czytaj dalej »

WYWÓZ NIECZYSTOŚCI płynnych i stałych, Firma ...
czytaj dalej »
 
Teren

 Spalski park znów prezydencki

 
Zrewaloryzowanemu, historycznemu parkowi w Spale nadano w poniedziałek imię Prezydentów II Rzeczypospolitej. Uroczystość zbiegła się z rocznicami harcerskimi - 100-leciem powstania polskiego harcerstwa i 75-leciem jubileuszowego, spalskiego Jamboree.





W 1884 roku krakowski architekt Leon Mikucki zaprojektował i wybudował carowi w Spale jednopiętrowy pałacyk myśliwski. Pałac otoczono parkiem wzorowanym na angielskich. Drzewa i krzewy sprowadzano nawet z Kaukazu. To właśnie z tego okresu pochodzą pierwsze zapiski na temat spalskiego parku.
W latach międzywojennych Spała została letnią rezydencją polskich prezydentów Stanisława Wojciechowskiego i Ignacego Mościckiego. Mówiono, że była letnią stolicą Polski. Dawne założenia ogrodowe z końca XIX w. powiększono i przekomponowano w latach 1922-24 według projektu Franciszka Szaniora. W latach 30. przebudowywał spalski park L. Danielewicz. Od 1929 roku datuje się szczególna dbałość o spalskie założenie parkowe, odnotowana w Archiwum Akt Nowych w tekach zatytułowanych „Prywatna Kancelaria Prezydenta RP”. Dziś wydaje się to aż nieprawdopodobne, ale w tamtym czasie parkiem w Spale opiekowało się 14 stałych pracowników.
Pięć lat po wojnie, 23 stycznia 1950 roku wpisano jeszcze spalski park do rejestru zabytków, ale był to właściwie ostatni gest w kierunku uratowania dawnego założenia parkowego. Później można było notować jedynie jego schyłek i zanikanie.
W 2003 roku gotowy był projekt rewitalizacji parku. Autorką była dr inż. Małgorzata Milecka a dokumentacja dotyczyła liczącej 3,5 hektara części należącej do gminy.
Prace rewaloryzacyjne wyceniono na ponad 500 tys. zł. Uzyskano dofinansowanie z Urzędu Marszałkowskiego w wysokości ok. 433 tys. zł. W sumie zgromadzono 544 tys. zł. Ostateczną cenę oferty uzgodniono na 493 tys. złotych.
Rekonstrukcja spalskiego parku to część składowa większego przedsięwzięcia architektonicznego, realizowanego przez studentów Instytutu Architektury Krajobrazu KUL, pod kierunkiem dr Małgorzaty Mileckiej. Docelowo miałby to być Spalski Park Kulturowy obejmujący nie tylko Spałę, ale też Teofilów, Inowłódz, Królową Wolę. Taki twór miałby szansę na poważne unijne dofinansowanie. Tymczasem powrócono do pożółkłych już, ale odświeżonych skutecznie, kart historii parku. Rada Gminy Inowłódz, po szerokiej konsultacji wśród społeczeństwa, zdecydowała nadać odnowionemu parkowi imię Prezydentów II Rzeczypospolitej Polskiej.
Uroczystość odbyła się w miniony poniedziałek, z szerokim udziałem zaproszonych gości i miejscowego społeczeństwa. Gospodarzyła gmina Inowłódz z wójtem Cezarym Krawczykiem i spalska Lokalna Organizacja Turystyczna z prezesem Michałem Słoniewskim. Witano m. in. prof. Hannę Mościcką-Grzesiak, stryjeczną wnuczkę prezydenta Mościckiego, prof. Macieja Grabskiego, wnuka prezydenta Wojciechowskiego, członka Zarządu Województwa Łódzkiego Elżbietę Hibner, senatora, prof. Adama Massalskiego, przewodniczącego ZHP, starostę tomaszowskiego Piotra Kagankiewicza, prezydenta Tomaszowa Rafała Zagozdona, wskrzesiciela spalskich tradycji Romana Jagielińskiego, dyrektorkę Muzeum Harcerstwa w Warszawie Katarzynę Tracz, licznych przedstawicieli Komendy Głównej ZHP i harcerzy z inowłodzkiego hufca, wojska, straży pożarnej, leśnictwa, organizacji społecznych, samorządowych i pozarządowych, instytucji i firm.
Zarówno obelisk z imieniem parku, jak i włączone do spalskiego szlaku turystycznego tablice biograficzne prezydentów nawiązują do spalsko-narodowego nurtu architektury i tutejszych zabytków. Mówił o nich szeroko znawca tematu, dyrektor Skansenu Pilicy Andrzej Kobalczyk, oprowadzając gości po najciekawszych zakątkach Spały.
Wręczone zostały kolejnej grupie zasłużonych dla Spały i jej popularyzacji w kraju i świecie przyznawane przez Lokalną Organizację Turystyczną certyfikaty Honorowego Ambasadora Spały. Otrzymali je tym razem: Teresa Kubacka, nauczycielka i działaczka społeczna, sołtys Spały, ksiądz Dariusz Łosiak, proboszcz spalski, Tadeusz Cisowski, prezes Zarządu Powiatowego OSP, prof. Jan Goch, kardiolog łódzki współpracujący z COS Spała, Krzysztof Dębiński, spalski przedsiębiorca i aktywny działacz społeczny, płk Maciej Kopycki, współtwórca tomaszowskiej jednostki wojskowej, Tadeusz Wojnowski, prezes zarządu spółki Polytec Interior Polska.

Wrócił duch spalskiego Jamboree 1935
Integralną częścią poniedziałkowych uroczystości historyczno-jubileuszowych była sesja popularnonaukowa na temat historii polskiego harcerstwa i jednego z najważniejszych wydarzeń z międzywojennego okresu tej historii - Jubileuszowego Zlotu ZHP w Spale, w 1935 roku.
Decyzja o spalskim zlocie, podjęta za życia marszałka Piłsudskiego, realizowana była po jego śmierci, w całkiem odmiennych uwarunkowaniach. W ciągu kilku miesięcy, na 11 km kw. przydzielonej powierzchni prezydenckiej rezydencji powstało polowe miasto wielkości miasta powiatowego, zdolne pomieścić prawie 26 tys. osób. Wybudowano całą infrastrukturę, 3,5 km szosy, tory kolejowe z Tomaszowa, dwa mosty przez Pilicę. Zdołały to wykonać Harcerskie Ochotnicze Drużyny Robotnicze, w których walny udział miała IV drużyna tomaszowska im. Jana Kilińskiego.
O wszystkich aspektach harcerskiej historii mówili podczas sesji m.in. prof. Adam Massalski, Małgorzata Jarosińska z Muzeum Harcerstwa.
Symboliczny finał uroczystości i obchodów jubileuszowych miał miejsce w starym, spalskim parku, gdzie dla upamiętnienia wszystkich związanych ze Spałą harcerskich i prezydenckich dat i osób uczestnicy tego niezwykłego spotkania posadzili dąb, który ma w przyszłości dorównać „Bartkowi”.


Marek Miziak   

Artykuł ukazał się w wydaniu nr 32 (1047) z dnia 13 Sierpnia 2010r.
 
Kontakt z TIT
Tomaszów Mazowiecki - baza wiedzy Biuro ogłoszeń
ogloszenia@pajpress.com.pl

Tomaszów Mazowiecki - baza wiedzy Dział reklamy
tel: (44) 724 64 17 wew. 28

Tomaszów Mazowiecki - baza wiedzy Redakcja
tel: (44) 724 24 00
redakcja@tomaszow-tit.pl
Artykuły
Informator