Batavia jak Biała Fabryka

O procedurze wpisywania do krajowego rejestru zabytków Batavii, budynku fabrycznego, w którym działalność prowadzi Tomaszowska Fabryka Filców Technicznych, pisaliśmy już nie raz. Wciąż w tej sprawie pojawiają się nowe wątki, które mają wpływ na terminy ostatecznych decyzji.
W połowie stycznia do Tomaszowa miała przyjechać komisja z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi. Jej pracownicy mieli sprawdzić stan najstarszych budynków. Jak wynika z naszych informacji, odwiedziny w TFFT miały także na celu ustalenie, czy do rejestru powinien trafić tylko najstarszy budynek Batavii czy kompleks zabudowań, w którego skład mógłby wejść komin oraz willa fabrykancka.
Konserwator zabytków przełożył jednak wizytę na połowę lutego. Pojawił się także dodatkowy wątek.
- Do naszego urzędu wpłynęło pismo od związku zawodowego w TFFT - mówi Wojciech Szygendowski, wojewódzki konserwator zabytków z Łodzi. - Pracownicy poinformowali nas, że są przeciwni wpisaniu Batavii do rejestru. Przyznam, że jestem zdziwiony taką opinią.
Wojciech Szygendowski nie chce odpowiedzieć na pytanie, czy Batavia znajdzie się w rejestrze, gdyż procedura jej ewentualnej rejestracji trwa.
Wcześniej przyznał jednak, że starania o wpisanie nieruchomości rozpoczął Zygmunt Błaszczyk, wieloletni i doświadczony kierownik piotrkowskiej delegatury WUOZ, więc wie, o co wnioskuje. Czy to przesądza sprawę?
Podczas ostatniej rozmowy W. Szygendowski przyznał, że zaczął się coraz wnikliwiej przyglądać sprawie i zauważył jedną bardzo istotną kwestię, która - naszym zdaniem - powinna mieć wpływ na podjęcie decyzji. Otóż, Łódź chwali się m.in. Białą Fabryką, należącą niegdyś do Ludwika Geyera znajdującą się przy ul. Piotrkowskiej 282. Obecnie mieści się w niej Centralne Muzeum Włókiennictwa. Ale co najważniejsze kompleks budynków będący, zdaniem specjalistów, jednym z najstarszych zabytków przemysłowej architektury w Polsce (powstawał w latach 1835-1837). Tymczasem budowa Batavii zakończyła się już w 1827 r.! Trzy lata później, gdy jeszcze Geyer nie rozpoczął inwestycji, tomaszowska fabryka (często uważana za najstarszy murowany budynek przemysłowy w mieście) była wyposażona w nowoczesną aparaturę służącą do wytwarzania wysokiej jakości sukna i kortów.
Procedura wpisania Batavii do rejestru zabytków ma związek z projektami, które trafiły do konserwatora, a dotyczyły przebudowy i zagospodarowania nieruchomości zakładu na cele handlowo-usługowe. Po tym Zygmunt Błaszczyk doszedł do wniosku, że bez ochrony prawnej nieruchomości fabryczne mogą być zagrożone.